FRENAT
Lëngu i Frenave — Pse Ndërrohet Edhe Pa u Prishur Asgjë
Brake Fluid Service & Moisture Testing
Ky është shërbimi që shmanget më shumë se çdo tjetër, sepse asgjë nuk duket e prishur. Lëngu i frenave nuk pikon, nuk bën zhurmë dhe nuk ndez dritë. Ai thjesht e humb aftësinë e vet ngadalë, dhe e tregon këtë vetëm një herë — pikërisht në frenimin ku ke më shumë nevojë për të.
KUR BËHET SERIOZE
Nëse pedali të duket i butë, si sfungjer, ose nëse pas një tatëpjete të gjatë pedali shkon shumë më poshtë se zakonisht, ndalu dhe lëri frenat të ftohen. Ajo ndjesi do të thotë që lëngu ka vluar dhe brenda gypave është krijuar avull. Avulli shtypet; lëngu jo. Në atë moment pedali shkon deri në dysheme dhe vetura nuk ndalet.
SI FUNKSIONON
Lëngu e thith ujin nga ajri — kjo është gjithë historia
Lëngu i frenave është higroskopik: e thith lagështinë nga ajri, edhe përmes gypave prej gome, edhe nëpër kapakun e rezervuarit. Pas dy vitesh një sistem normal ka mbledhur rreth dy deri tre përqind ujë. Duket pak. Nuk është.
Lëngu i ri DOT 4 vlon rreth dyqind e gjashtëdhjetë gradë. Me vetëm tre përqind ujë, pika e vlimit bie afër njëqind e pesëdhjetë gradëve. Ndërkohë temperatura e frenave në një tatëpjetë të gjatë me veturë të ngarkuar e kalon lehtë atë vlerë. Pra nuk prishet asgjë mekanike; thjesht një ditë lëngu vlon.
Çka ndodh saktësisht kur vlon
Uji brenda lëngut kthehet në avull. Avulli, ndryshe nga lëngu, shtypet. Kur e shtyp pedalin, ti po e shtyp avullin në vend që të shtypësh pistonat e pincave. Pedali zhytet, frenimi zhduket. Pas ftohjes gjithçka kthehet në normale — dhe pikërisht kjo e bën të rrezikshme, sepse nuk lë asnjë gjurmë për ta gjetur më vonë.
Ana e dytë: ndryshku nga brenda
Uji në sistem e gërryen metalin aty ku nuk e sheh kurrë: pistonat e pincave, cilindrin kryesor dhe — më e shtrenjta — bllokun e ABS-it. Një bllok ABS-i i ndryshkur nga brenda fillon të japë gabime që duken si sensorë të prishur dhe kushton shumë herë më shumë se një ndërrim lëngu.
Sa shpesh
Rregulli i pranuar nga pothuajse të gjithë prodhuesit është çdo dy vjet, pa lidhje me kilometrat. Disa vetura kanë interval tjetër të shënuar në librin e servisit; ai ka përparësi. Në vetura të importuara, ku nuk dihet kur është bërë së fundi, matet gjendja në vend që të merret me mend.
DOT 3, DOT 4, DOT 5.1 — mos i përziej me hamendje
Përdoret ai që shkruan në kapakun e rezervuarit ose në libër. DOT 4 dhe DOT 5.1 janë të përzieshme mes vete, por DOT 5 me bazë silikoni është krejt tjetër gjë dhe nuk guxon të futet në një sistem normal. Mos e mbush rezervuarin me çka të gjendet.
- Matje e përqindjes së ujit ose e pikës së vlimit, jo vetëm shikim i ngjyrës
- Ndërrim me nxjerrje të plotë, jo vetëm mbushje nga sipër
- Përdorim të lëngut sipas specifikimit të shënuar në veturë
- Nxjerrje ajri nga të katër rrotat sipas radhës së saktë
- Ciklim i bllokut të ABS-it që të pastrohet edhe ai
- Kontroll i gypave prej gome për çarje dhe fryrje
Ngjyra nuk është provë
Shumë e gjykojnë lëngun nga ngjyra e errët. Ngjyra tregon vjetërsi dhe papastërti, por jo ujin. Ka lëngje të errëta me pak ujë dhe lëngje të pastra në dukje me mjaft ujë brenda. Prandaj matet — ose me tester elektronik, ose me matje të pikës së vlimit.
Mbushja nga sipër nuk është ndërrim
Uji mblidhet më shumë poshtë, te pincat, ku edhe nxeh më së shumti. Nëse shtohet lëng i ri vetëm në rezervuar, pjesa e keqe mbetet pikërisht aty ku bën dëm. Ndërrimi i vërtetë e nxjerr lëngun nga secila rrotë derisa të dalë i pastër.
Pse kërkon radhë të saktë
Ajri nxirret duke filluar nga rrota më e largët nga cilindri kryesor dhe duke ardhur drejt tij. Nëse radha ngatërrohet, ajri mbetet brenda dhe pedali del i butë. Te veturat me ABS shpesh duhet edhe ciklimi i pompës, që lëngu i vjetër të dalë edhe nga brenda bllokut.
Një detaj që e kursen bojën
Lëngu i frenave e ha bojën për pak minuta. Nëse ndonjëherë të pikon në krah të veturës, laje menjëherë me shumë ujë — mos e fshij, sepse e përhap.
Kur pedali është i butë por lëngu është i ri
Atëherë shkaku është diku tjetër: ajër i mbetur pas ndonjë pune, një gyp gome që fryhet nën shtypje, ose cilindri kryesor që kalon nga brenda. Shenjë tipike e cilindrit kryesor: pedali zhytet ngadalë poshtë edhe kur e mban këmbën të palëvizur në semafor.
PYETJE TË SHPESHTA
Sa shpesh duhet ndërruar lëngu i frenave? Zakonisht çdo dy vjet, pa lidhje me kilometrat, ose sipas intervalit të shënuar në librin e veturës.
Si e di nëse ka ardhur koha? Matet përqindja e ujit ose pika e vlimit. Ngjyra e errët vetëm sugjeron; ajo nuk e mat ujin.
Pedali më duket i butë. A është lëngu? Mund të jetë lëng i vjetër, ajër në sistem, gyp gome i fryrë ose cilindri kryesor. Nëse pedali zhytet ngadalë kur e mban të shtypur në semafor, dyshimi i parë është cilindri kryesor.
A mjafton ta mbush rezervuarin me lëng të ri? Jo. Uji mblidhet poshtë te pincat, ku nxeh më shumë. Mbushja nga sipër nuk e prek atë pjesë.
Nëse niveli më bie, a do të thotë që rrjedh? Jo domosdo. Niveli bie natyrshëm ndërsa pllakat konsumohen, sepse pistonat dalin më shumë jashtë. Nëse bie shpejt ose nëse është rritur pas ndërrimit të pllakave, atëherë kërkohet rrjedhja.
Cilin lëng përdorni? Atë që kërkon vetura jote sipas kapakut të rezervuarit ose librit — zakonisht DOT 4. Nuk përziejmë specifikime vetëm se janë në dorë.
A E KE KËTË PROBLEM?
Ky është ndër shërbimet më të lira që e bën një veturë dukshëm më të sigurt. Eja në Sonic Garage në Ferizaj — e masim ujin në lëngun e frenave, ta tregojmë vlerën dhe e ndërrojmë vetëm nëse ia vlen. Punojmë edhe me klientë nga Kaçaniku, Shtimja dhe Hani i Elezit.
