RIPARIM MOTORI
Guarnitura e Kokës — Shenjat që Ka Shkuar
Head Gasket Failure Diagnosis
“Ka shkuar guarnitura” thuhet shumë më shpesh sesa ndodh. Është diagnoza që i vihet çdo veture që humb ujë ose nxehet, dhe pastaj hapet motori pa nevojë. Guarnitura e djegur ka shenja të veta të matshme — dhe po ashtu ka shenja që i ngjajnë asaj por janë krejt diçka tjetër, shumë më e lirë.
A ËSHTË URGJENTE?
Po. Nëse dyshohet guarnitura, çdo kilometër i mëtejshëm e rrit dëmin. Uji që hyn në cilindër e lan vajin nga muret, gazrat që hyjnë në ujë e mbinxehin motorin edhe më shumë, dhe një kokë që fillon të deformohet mund ta kthejë punën nga një guarniturë në një motor të plotë. Nëse nga auspuhi del tym i bardhë i trashë që nuk zhduket pasi motori ngrohet, ose nëse humb ujë pa gjetur asnjë pikë jashtë, ndale dhe kontrolloje.
SHENJAT
Çka është provë dhe çka vetëm duket si provë
Guarnitura e kokës e ndan tri gjëra që nuk guxojnë të takohen: dhoma e djegies, kanalet e ujit dhe kanalet e vajit. Kur ajo lëshon, njëra prej tyre kalon te tjetra — dhe pikërisht cila kalon te cila e përcakton se çfarë shenjash sheh.
1. Tym i bardhë i trashë, me erë të ëmbël
Uji që hyn në cilindër digjet bashkë me karburantin dhe del si avull i dendur me erë karakteristike. Dallohet nga avulli normal i mëngjesit sepse nuk zhduket pas ngrohjes së motorit dhe sepse është shumë më i trashë. Nëse e ke këtë shenjë, lexo edhe faqen tonë për tymin e bardhë, ku ndahen të gjitha rastet.
2. Ujë që humb pa asnjë pikë përdhe
Kjo është shenja më e rëndësishme. Nëse mbush ujë çdo javë dhe nën veturë nuk ka njollë, uji po shkon diku brenda — në cilindra, në vaj ose jashtë përmes auspuhit.
3. Flluska në enën e zgjerimit
Me motor të ngrohtë dhe kapak të hapur me kujdes, flluska që dalin vazhdimisht do të thonë gazra të djegies që po hyjnë në sistemin e ftohjes. Kjo është shenjë e fortë.
4. Ena e zgjerimit fryhet dhe gypat bëhen të fortë menjëherë
Nëse presioni ngrihet shumë shpejt pas ndezjes, gazrat po e shtypin sistemin. Sistem normal e merr presionin ngadalë, bashkë me temperaturën.
5. Mbinxehje pa shkak tjetër
Kur ventilatori punon, radiatori është i pastër, termostati i ri dhe uji prapë nxehet — atëherë burimi i nxehtësisë është brenda.
Dhe tani shenjat që gënjejnë
Majonezë nën kapakun e vajit. Kjo e trembi shumë njerëz pa nevojë. Ajo krem e bardhë nën kapak, sidomos në dimër, në një veturë që bën vetëm udhëtime të shkurtra nëpër qytet, është zakonisht kondensim i thjeshtë — avulli i ujit nga ajri që nuk arrin të avullojë sepse motori nuk ngrohet mjaftueshëm. Shqetësuese është kur i njëjti përzierje gjendet në vetë vajin, te shufra matëse dhe nën kokë, jo vetëm nën kapak.
Pak avull nga auspuhi në mëngjes të ftohtë. Normal. Uji është produkt i djegies dhe kondensohet në gyp. Zhduket pas disa minutash.
- Test i gazrave të djegies në ujin e ftohjes, jo vetëm shikim
- Matje e kompresionit në secilin cilindër
- Test i rrjedhjes së presionit për të parë ku dalin gazrat
- Presurizim i sistemit të ftohjes për të përjashtuar rrjedhje të jashtme
- Kontroll i vajit dhe i ujit për përzierje mes vete
- Kontroll i drejtësisë së kokës nëse motori është mbinxehur
Si vërtetohet vërtet
Testi më i qartë është ai i gazrave: një lëng që ndryshon ngjyrë nëse në avullin mbi ujin e ftohjes ka dioksid karboni. Nëse ngjyra ndryshon, gazrat po hyjnë në ujë dhe përgjigjja është e sigurt. Pas tij vjen matja e kompresionit dhe testi i rrjedhjes, i cili tregon edhe ku po dalin gazrat — te uji, te kartela e vajit, apo te cilindri fqinj.
Pse guarnitura shkon
Në shumicën dërrmuese të rasteve arsyeja është mbinxehja e mëparshme. Koka prej alumini zgjerohet më shumë se blloku dhe, nëse nxehet shumë, deformohet pak. Prandaj një guarniturë që digjet pa shkak nuk ekziston — gjithmonë kërkohet arsyeja: ventilatori, termostati, pompa e ujit ose radiatori i zënë. Nëse shkaku nuk gjendet, guarnitura e re shkon përsëri.
Ndërrimi nuk është vetëm guarnitura
Koka duhet matur për drejtësi dhe, nëse është e deformuar, rrafshuar. Vidat e kokës te shumica e motorëve modernë janë njëpërdorimshme sepse shtrëngohen me kënd dhe zgjaten — ripërdorimi i tyre është arsyeja më e shpeshtë pse një punë e mirë dështon pas dy mijë kilometrash. Ndërrohet edhe uji i ftohjes, sepse i vjetri është ndotur nga gazrat.
Për “vula” dhe zgjidhje nga shishja
Lëngjet që premtojnë mbylljen e guarniturës e zënë rrjedhjen e vogël për pak kohë, por njëkohësisht i zënë edhe kanalet e holla të radiatorit dhe të kokës. Pas tyre puna e vërtetë del më e shtrenjtë. Në një veturë që po shitet ato përdoren shpesh — prandaj në kontrollin para blerjes shihet gjithmonë edhe ngjyra dhe gjendja e ujit të ftohjes.
PYETJE TË SHPESHTA
Kam majonezë nën kapakun e vajit. A ka shkuar guarnitura? Shpesh jo. Në dimër, te veturat që bëjnë vetëm rrugë të shkurtra, ajo është kondensim. Shqetësuese bëhet kur e njëjta gjendet edhe në vetë vajin, te shufra matëse.
Humb ujë por nuk shoh asnjë pikë. Çka është? Kjo është shenja klasike që uji po shkon brenda motorit. Testi i gazrave e vërteton ose e përjashton shpejt.
A mund të vozis derisa të kem kohë? Jo. Çdo kilometër e rrit dëmin dhe mund ta kthejë një guarniturë në një motor të plotë.
Si vërtetohet pa e hapur motorin? Me test të gazrave të djegies në ujin e ftohjes, matje të kompresionit dhe test të rrjedhjes së presionit. Motori hapet vetëm pasi matjet e konfirmojnë.
A ndihmojnë lëngjet që e mbyllin guarniturën? Vetëm përkohësisht, dhe i zënë kanalet e holla. Pas tyre riparimi i vërtetë del më i shtrenjtë.
Pse më shkoi guarnitura? Pothuajse gjithmonë nga një mbinxehje e mëparshme. Shkaku i mbinxehjes duhet gjetur, ndryshe guarnitura e re shkon prapë.
A E KE KËTË PROBLEM?
Para se të hapet ndonjë motor, duhen matje. Sillna veturën në Sonic Garage në Ferizaj — bëjmë testin e gazrave, matjen e kompresionit dhe testin e rrjedhjes, dhe ta themi me siguri a është guarnitura apo diçka shumë më e lirë. Punojmë edhe me klientë nga Kaçaniku, Shtimja dhe Hani i Elezit.
