SISTEMI I FTOHJES
Motori Mbinxehet ose Temperatura Luhatet
Overheating & Cooling System Faults
Gjilpëra e temperaturës që ngjitet mbi mesin e zakonshëm është një nga pak paralajmërimet ku reagimi i minutës së parë e ndryshon çmimin e riparimit. Mbinxehja nuk e prish sistemin e ftohjes — ajo e deformon kokën e motorit. Dhe ajo që e shkakton është zakonisht një pjesë e vogël dhe e lirë që dështoi pa e lajmëruar askush.
ÇKA TË BËSH NË ATË MOMENT
Fike kondicionerin dhe ndize ngrohjen në maksimum — radiatori i kabinës e merr një pjesë të nxehtësisë dhe ta blen kohën. Dil nga trafiku dhe fike motorin. Mos e hap kapakun e enës derisa të ftohet. Uji brenda është nën presion dhe mbi njëqind gradë; sapo hapet kapaku, ai vlon menjëherë dhe del jashtë. Prit derisa gypi i sipërm të mos jetë më i fortë në dorë. Nëse ke humbur shumë ujë, mos vazhdo — edhe dhjetë minuta vozitje mund ta kthejë punën në revizionim koke.
SHKAQET E MUNDSHME
Nga kapaku i enës te guarnitura — sipas radhës së kostos
1. Kapaku i enës së zgjerimit
Pjesa më e lirë në gjithë sistemin dhe ndër shkaqet më të shpeshta. Sistemi i ftohjes punon nën presion pikërisht që uji të mos vlojë në njëqind gradë. Kur guarnitura e kapakut mbaron, presioni nuk mbahet, uji vlon më herët dhe temperatura kërcen. Kontrollohet i pari.
2. Termostati
Ka dy mënyra dështimi, dhe ato japin shenja të kundërta. I ngecur i mbyllur do të thotë mbinxehje e shpejtë, sepse uji nuk shkon fare te radiatori. I ngecur i hapur do të thotë e kundërta: motori nuk ngroh kurrë si duhet, ngrohja në kabinë është e vakët, harxhimi rritet dhe elektronika mban pikërisht atë mospërputhje si kod gabimi. Të dyja janë defekt.
3. Ventilatori i radiatorit
Shenja klasike: temperatura rritet vetëm në trafik ose në semafor dhe bie sapo dilni në rrugë të hapur. Kjo do të thotë që rryma e ajrit nga shpejtësia po e bën punën që ventilatori nuk po e bën. Shkaku mund të jetë vetë motori i ventilatorit, moduli që e komandon, sensori i temperaturës ose një siguresë.
4. Pompa e ujit
Kur kushineti i saj mbaron, ajo lëshon ujë nga një vrimë e vogël dhe shpesh bën një zhurmë të hollë. Më e rrezikshme është kur fletëza brenda konsumohet ose ndryshket — pompa rrotullohet por nuk lëviz ujë të mjaftueshëm, dhe nga jashtë nuk shihet asgjë.
5. Radiatori — nga jashtë ose nga brenda
Nga jashtë zihet me insekte, gjethe dhe pluhur; kjo është më e shpeshtë se sa mendohet dhe pastrohet lehtë. Nga brenda zihet me ndryshk dhe mbetje, sidomos nëse dikur është hedhur ujë i thjeshtë në vend të lëngut të ftohjes, ose nëse është përdorur ndonjë vulues nga shishja.
6. Ajër i mbetur në sistem
Pas çdo pune ku është zbrazur uji, ajri duhet nxjerrë sipas procedurës. Një flluskë ajri te sensori jep lexime të çuditshme dhe temperaturë që kërcen lart e poshtë pa logjikë. Kjo është arsyeja e shpeshtë kur problemi shfaqet pas një riparimi.
7. Guarnitura e kokës
Vjen e fundit në radhë, jo e para. Gazrat e djegies që hyjnë në ujë e mbinxehin sistemin nga brenda. Shenjat dhe provat janë në faqen tonë për guarniturën e kokës.
- Test i presionit të sistemit dhe i kapakut të enës
- Kontroll i hapjes së termostatit dhe i temperaturës së hapjes
- Kontroll a ndizet ventilatori dhe në cilën temperaturë
- Matje e temperaturës në hyrje dhe dalje të radiatorit
- Kontroll i ngjyrës dhe i gjendjes së lëngut ftohës
- Test i gazrave të djegies në ujë nëse shkaku nuk gjendet jashtë
Ujë i thjeshtë nuk është lëng ftohjeje
Uji i rubinetit vlon më herët, ngrin në dimër dhe e ndryshk sistemin nga brenda. Lëngu i ftohjes nuk shërben vetëm kundër ngrirjes — ai e ngre pikën e vlimit dhe i mbron kanalet e aluminit. Në një veturë ku dikur është hedhur ujë, radiatori dhe kanalet e kokës paguhen më vonë.
Dhe as çdo lëng ftohjeje nuk shkon me tjetrin
Lëngjet e ndryshme kanë kimi të ndryshme. Përzierja e dy llojeve të papajtueshme jep një masë xhelatinoze që i zë kanalet e holla. Nëse nuk dihet çka ka brenda, zgjidhja e sigurt është larja dhe mbushja nga e para me atë që kërkon vetura.
Kur temperatura nuk ngrihet fare
Ky është defekt gjithashtu, edhe pse nuk trembet askush. Motori i ftohtë harxhon më shumë karburant, konsumohet më shpejt dhe nuk e avullon lagështinë nga vaji — prej nga vjen edhe kremi i bardhë nën kapakun e vajit. Shkaku më i shpeshtë është termostati i ngecur i hapur.
Gjilpëra që luhatet lart e poshtë
Luhatja nuk është e njëjtë me mbinxehjen. Ajo tregon zakonisht nivel të ulët uji, flluskë ajri ose sensor që lexon keq. Prandaj kontrollohet së pari niveli me motor të ftohtë, jo me sy mbi gjilpërën.
Pse nxitimi këtu paguhet
Një kapak ene, një termostat ose një sensor kushtojnë pak. Një kokë e deformuar nga mbinxehja kushton shumë herë më shumë. Diferenca mes tyre është zakonisht dhjetë minuta vendimmarrje në anë të rrugës.
PYETJE TË SHPESHTA
Temperatura rritet vetëm në trafik. Çka është? Pothuajse gjithmonë ventilatori i radiatorit ose komanda e tij. Në rrugë të hapur ajri e bën punën e tij, prandaj bie.
A mund ta hap kapakun për të shtuar ujë kur motori është i nxehtë? Jo. Uji është nën presion dhe mbi njëqind gradë. Prit derisa gypi i sipërm të zbutet.
Motori nuk ngrohet dhe ngrohja është e vakët. A është defekt? Po, zakonisht termostati i ngecur i hapur. Harxhon më shumë karburant dhe e konsumon motorin.
A mund të hedh ujë të thjeshtë përkohësisht? Vetëm në rast emergjence dhe vetëm sa për të arritur te punëtoria. Pastaj sistemi lahet dhe mbushet me lëngun e duhur.
Humb ujë por nuk shoh pikë përdhe. Çka mund të jetë? Radiatori i kabinës, një rrjedhje që avullon sa është motori i nxehtë, ose uji që po shkon brenda motorit. Testi i presionit e ndan shpejt.
Sa e keqe është një mbinxehje e vetme? Varet sa gjatë zgjati. Disa minuta mbi kufi mund ta deformojnë kokën. Prandaj ndalja e menjëhershme është vendimi më i rëndësishëm.
A E KE KËTË PROBLEM?
Nëse gjilpëra e temperaturës të është ngritur qoftë edhe një herë, mos prit të përsëritet. Sillna veturën në Sonic Garage në Ferizaj — e testojmë sistemin me presion, kontrollojmë ventilatorin, termostatin dhe pompën, dhe e gjejmë shkakun para se të prekë koka. Punojmë edhe me klientë nga Kaçaniku, Shtimja dhe Hani i Elezit.
