DIAGNOSTIKË E ABS-IT
Drita e ABS-it e Ndezur — Shkaqet dhe Riparimi
ABS Warning Light Diagnostics
Drita e verdhë me shkronjat ABS në rreth do të thotë që sistemi kundër bllokimit të rrotave është çkyçur. Frenat e tua ende punojnë — pedali punon, vetura ndalet. Ajo që humbet është ndihma kur frenon fort ose në rrugë të lagur: rrotat mund të bllokohen dhe vetura rrëshqet drejt, pa ta dëgjuar timonin.
A ËSHTË URGJENTE?
Nuk është arsye për ta lënë veturën në rrugë, por nuk është as diçka që pritet. Vozit më ngadalë, ruaj distancë më të madhe dhe shmang frenimet e forta — sidomos në shi, baltë ose akull. Ndalu menjëherë nëse bashkë me ABS-in ndizet edhe drita e kuqe e frenave: ajo kombinatë shpesh do të thotë nivel i ulët i lëngut të frenave ose humbje presioni, dhe atje rrezikohet vetë frenimi. Po ashtu, ABS-i i çkyçur e rrëzon kontrollin teknik.
SHKAQET E MUNDSHME
Nga sensori te moduli — nga njëzet euro te një mijë
ABS-i e mat shpejtësinë e secilës rrotë veç e veç. Nëse njëra ngadalësohet shumë më shpejt se të tjerat gjatë frenimit, kompjuteri e kupton që ajo rrotë po bllokohet dhe e lëshon presionin disa herë në sekondë. Për ta bërë këtë i duhen katër sinjale të sakta. Sapo njëri prej tyre bëhet i pabesueshëm, sistemi çkyçet vetë — sepse një ABS që punon me të dhëna të gabuara është më i rrezikshëm se ai i fikur.
1. Sensori i rrotës — shkaku më i shpeshtë
Sensori qëndron te gjysma e rrotës, pikërisht aty ku e merr gjithë ujin, kripën dhe baltën e rrugës. Korozioni, kablloja e këputur brenda izolimit ose thjesht papastërtia metalike e mbledhur nga pllakat e frenave e prishin sinjalin. Në shumicën e rasteve prek vetëm një rrotë — dhe kompjuteri të thotë saktësisht cila.
2. Unaza dhëmbëzore (enkoderi)
Sensori nuk mat asgjë vetë; ai i numëron dhëmbëzat e një unaze që rrotullohet me rrotën. Te shumë vetura gjermane kjo unazë është një rreth magnetik i ngjitur në pjesën e brendshme të kushinetit. Kur unaza çahet, ndryshket ose — kjo ndodh më shpesh se sa mendohet — kur kushineti i ri montohet me anën e gabuar nga jashtë, sensori nuk lexon fare. Sensori është i ri, kablloja është e shëndoshë, dhe prapë drita rri e ndezur.
3. Kushineti i rrotës i luajtur
Nëse kushineti ka lojë, distanca mes sensorit dhe unazës ndryshon gjatë vozitjes dhe sinjali kërcen. Shpesh vjen bashkë me një zhurmë që rritet me shpejtësinë dhe ndryshon kur e kthen timonin majtas-djathtas.
4. Kablloja te gjysma e rrotës
Ajo kabllo lëviz me suspensionin qindra mijëra herë. Këputet brenda izolimit, pa asnjë shenjë nga jashtë, dhe defekti shfaqet vetëm në gunga ose vetëm kur timoni është i kthyer.
5. Siguresa, tensioni ose bateria
Tension i ulët nga një bateri e dobët i ndez shpesh disa drita njëherësh, ABS-in bashkë me ESP-në. Para se të ndërrohet ndonjë pjesë, kontrollohet tensioni.
6. Moduli i ABS-it ose pompa
Më i rralli, por edhe më i shtrenjti. Te disa modele më të vjetra dështojnë lidhjet e brendshme të pllakës elektronike. Ka raste kur moduli riparohet në vend që të ndërrohet — dhe ia vlen të matet para se të blihet pjesë e re.
- Leximin e kodeve nga moduli i ABS-it, jo vetëm nga motori
- Krahasim live të shpejtësisë së të katër rrotave
- Matje të sensorit dhe të kabllos deri te priza
- Kontroll të unazës dhëmbëzore dhe të lojës së kushinetit
- Kontroll të nivelit dhe gjendjes së lëngut të frenave
- Matje të tensionit dhe të siguresave para çdo ndërrimi pjese
Pse ABS-i i fikur i fik edhe gjërat e tjera
ESP-ja, kontrolli i tërheqjes, ndihma në ngritje dhe te disa vetura edhe tempomati e marrin shpejtësinë e rrotave nga i njëjti sistem. Prandaj një sensor i vetëm i prishur shpesh i ndez tri a katër drita njëherësh dhe të duket sikur vetura ka rënë krejt. Zakonisht është një defekt, jo katër. Nëse bashkë me ABS-in të është ndezur edhe drita e airbag-ut, kontrollo së pari baterinë dhe tensionin.
Çka e kemi vërejtur te veturat e importuara
Shumë vetura vijnë me kode të vjetra të ruajtura në modulin e ABS-it nga probleme të riparuara jashtë. Njëra punë është të lexohet kodi, tjetra është të shihet a është ende aktiv. Prandaj gjithmonë matet sinjali i rrotës në lëvizje, jo vetëm në pronë.
Mos e ndërro sensorin me hamendje
Kodi thotë “sinjal i pabesueshëm te rrota e majtë e përparme”. Ai kod e jep sensori, kablloja, unaza dhe kushineti — të katër. Ndërrimi i sensorit pa matje është hedhje parash në gjysmën e rasteve. Te diagnostika kompjuterike i krahasojmë të katër rrotat në lëvizje para se të propozojmë ndonjë pjesë.
PYETJE TË SHPESHTA
A mund të vozis me dritën e ABS-it të ndezur? Po, frenat punojnë normal, por pa ndihmën kundër bllokimit. Vozit më ngadalë, ruaj distancë dhe shmang frenimet e forta derisa të riparohet.
A e kalon vetura kontrollin teknik me dritën e ABS-it? Jo. Drita e ndezur e ABS-it është arsye për refuzim.
Pse m’u ndez drita e ABS-it pasi i ndërrova frenat? Zakonisht papastërti metalike e mbledhur te sensori, një kabllo e shkëputur gjatë punës, ose një kushinet i montuar me unazën magnetike nga ana e gabuar. Këto tri janë të parat që kontrollohen.
M’u ndez ABS-i vetëm në mëngjes dhe pastaj fiket. Çka është? Sinjal që humbet vetëm në të ftohtë ose vetëm në gunga tregon zakonisht kabllo të këputur brenda izolimit ose prizë të korroduar — jo modul të prishur.
A ndizet ABS-i nga bateria e dobët? Po, mjaft shpesh. Tensioni i ulët gjatë ndezjes i ndez disa drita njëherësh. Pas ndërrimit të baterisë kodet fshihen dhe shihet a kthehen.
A E KE KËTË PROBLEM?
Nëse të është ndezur drita e ABS-it, mos e ndërro asnjë pjesë me hamendje. Sillna veturën në Sonic Garage në Ferizaj — e lexojmë modulin e ABS-it, i krahasojmë të katër rrotat në lëvizje dhe ta themi saktësisht cila pjesë e ka fajin. Punojmë edhe me klientë nga Kaçaniku, Shtimja dhe Hani i Elezit.
