PARA BLERJES
Diznat e Konsumuara — Testi i Kthimit të Naftës
Diesel Injector Return Flow Test
Te një dizel me presion të lartë, diznat janë ndër pjesët më të shtrenjta që mund të kërkojnë ndërrim. Dhe ato nuk prishen përnjëherë — ato konsumohen ngadalë dhe e tregojnë këtë me shenja që lehtë ngatërrohen me diçka tjetër. Testi i kthimit është matja që e ndan hamendjen nga fakti, dhe është ndër matjet më të vlefshme para se të blihet një dizel.
SHENJA QË NUK DUHET SHPËRFILLUR
Nëse niveli i vajit në shufrën matëse është mbi shenjën maksimale dhe vaji ka erë nafte, ndalu. Kjo do të thotë që nafta po kalon në kartelën e vajit — vaji hollohet, humb aftësinë e lyerjes dhe në raste të rënda motori mund të marrë hov nga vetë vaji. Nivel vaji që rritet vetë nuk është kurrë normal te një dizel.
SI FUNKSIONON
Pse pikërisht nafta që kthehet prapa tregon gjendjen
Dizna nuk e përdor gjithë naftën që merr. Një pjesë e saj kthehet prapa në rezervuar nëpër një gyp të hollë kthimi, dhe ajo pjesë e lyen dhe e ftoh gjilpërën brenda diznës. Kur gjilpëra dhe folezja e saj konsumohen, hapësirat rriten dhe sasia që kthehet rritet bashkë me to.
Prandaj matja e sasisë që kthehet nga secila diznë e tregon gjendjen e tyre pa i hequr fare nga motori. Dizna me kthim shumë më të madh se të tjerat është e konsumuar; ajo e merr presionin që u duhet të tjerave dhe motori e ndien këtë sidomos në ndezje.
Si bëhet
Shkëputen gypat e kthimit dhe në secilin vendoset një enë e shkallëzuar. Motori mbahet në punë një kohë të caktuar, ose bëhet një provë ndezjeje, dhe pastaj krahasohen sasitë. Nuk shikohet vetëm vlera absolute, por edhe sa larg është njëra nga tjetra.
Mënyra e dytë: me lexues
Njësia e motorit i mban vlerat e korrigjimit për secilin cilindër — sa më shumë ose sa më pak naftë duhet t’i japë asaj dizne që motori të punojë njësoj. Vlerat që dalin jashtë kufirit tregojnë të njëjtën gjë pa prekur asgjë. Te veturat me kode gabimi, kjo lexohet bashkë me to.
Shenjat që i sheh vetë
Ndezje e vështirë në të ftohtë — sepse presioni humbet nëpër diznën e konsumuar para se motori të ndizet.
Trokitje metalike në ralenti, sidomos kur motori është i ftohtë, dhe punë e parregullt që zbutet kur ngrohet.
Tym — i zi nën ngarkesë ose i bardhë në ndezje, varësisht si po sillet dizna. Për tymin e bardhë ka edhe shkaqe të tjera, të shpjeguara këtu.
Harxhim më i madh pa ndryshim në mënyrën e vozitjes.
Humbje fuqie ose modalitet emergjence; për këtë shih edhe vetura nuk tërheq.
Pse ka rëndësi para blerjes
Një dizel që në provë rrugore ecën mirë mund të jetë vetëm disa muaj larg një grupi diznash të reja. Ajo shpenzim nuk duket në asnjë faturë dhe nuk dëgjohet gjithmonë në një provë prej dhjetë minutash. Testi i kthimit e nxjerr në pak minuta, dhe pikërisht ai numër është argumenti më i fortë në bisedën për çmimin.
- Matje e sasisë së kthimit për secilën diznë veç e veç
- Lexim i vlerave të korrigjimit nga njësia e motorit
- Kontroll i presionit në rampë në ralenti dhe nën ngarkesë
- Kontroll i nivelit dhe i erës së vajit për hollim me naftë
- Kontroll i gjendjes së filtrit dhe i ujit para se të fajësohen diznat
- Kontroll i bullonave dhe i vendit të diznave për rrjedhje gazi
Para diznave kontrollohen gjërat e lira
Filtri i naftës i zënë, uji në sistem ose ajri që hyn nga një gyp i çarë japin shenja shumë të ngjashme me dizna të konsumuara — dhe kushtojnë një pjesë shumë të vogël të tyre. Prandaj radha fillon aty. Shih faqen për filtrin e naftës dhe ujin në rezervuar.
Rrjedhja e gazit rreth diznës
Kur unaza mbrojtëse nën diznë mbaron, gazrat e djegies dalin rreth saj dhe lënë një kore të zezë karboni. Shenjat janë një zhurmë si fërshëllimë në ritmin e motorit dhe erë gazrash në motor. Kjo është punë tjetër nga konsumimi i brendshëm, por gjendet në të njëjtin kontroll.
Dizna e ngecur në vend
Te disa motorë dizna ngjitet aq fort në kokë sa nxjerrja e saj bëhet punë e gjatë dhe delikate. Kjo është arsyeja pse çmimi i një ndërrimi diznash ndryshon shumë nga motori në motor — dhe një arsye më shumë për ta ditur gjendjen e tyre para se të blesh.
Pas ndërrimit ose riparimit
Diznat e reja ose të riparuara kanë kodin e vet të kalibrimit, i cili duhet futur në njësinë e motorit. Nëse ai kod nuk regjistrohet, motori punon me vlera të gabuara edhe me dizna krejt të reja. Kjo harrohet shpesh dhe pastaj duket sikur pjesa e re nuk punon.
PYETJE TË SHPESHTA
Çka është testi i kthimit? Matja e sasisë së naftës që secila diznë e kthen prapa gjatë punës. Kthim shumë më i madh se te të tjerat tregon diznë të konsumuar.
A duhen hequr diznat për ta bërë? Jo. Testi bëhet me gypat e kthimit dhe me enë të shkallëzuara, ose me lexim të vlerave të korrigjimit nga njësia e motorit.
Niveli i vajit më është rritur vetë. Çka do të thotë? Që nafta po kalon në vaj. Vaji humb aftësinë e lyerjes dhe në raste të rënda motori mund të marrë hov. Nuk duhet vozitur ashtu.
Vetura nuk ndizet mirë në të ftohtë. A janë diznat? Mund të jenë, por para tyre kontrollohen filtri i naftës, uji në sistem dhe nxemsat. Ato kushtojnë shumë më pak.
Pse ka rëndësi para blerjes? Sepse një dizel që ecën mirë në provë mund të jetë pak muaj larg një grupi diznash të reja — shpenzim që nuk shihet askund tjetër.
A duhet regjistruar diçka pas ndërrimit të diznave? Po. Secila diznë ka kodin e vet të kalibrimit që duhet futur në njësinë e motorit, ndryshe edhe diznat e reja punojnë me vlera të gabuara.
A E KE KËTË PROBLEM?
Nëse po mendon të blesh një dizel, kjo është matja që ta kthen koston menjëherë. Sillna veturën në Sonic Garage në Ferizaj — bëjmë testin e kthimit, lexojmë vlerat e korrigjimit dhe ta themi qartë sa jetë u ka mbetur diznave. Punojmë edhe me klientë nga Kaçaniku, Shtimja dhe Hani i Elezit.
